دانشنامه سلامت

 

 

 

 

 

آیا آنتی اکسیدانت ها در بهبود ناباروری موثر هستند؟

 

عدم توانایی در داشتن یک فرزند برای میلیونهـا نفـر در زنـدگی مشترکـشان اتفاق می افتد که تحت عنوان ناباروری می توان از آن نام برد. براسـاس آمارهای سازمان بهداشت جهانیWHO ، ۱۰ تا ۱۵ درصد از زوجهـا برخــی از انـواع مــشکلات نابـاروری را در زنــدگی مشترکشان تجربه کرده اند که حدود ۴۰ درصد از آن ها به علت فاکتورهای مردانه بوده است.

 

با توجه به گزارشات موجود، آسیب به اسپرم توسط اکسیدان ها در بین 30 تا 80 درصد مردان نابارور دیده شده است. این آسیب می تواند از طریق مکانیسم های گوناگونی صورت گیرد از جمله پراکسیداسیون لیپید در غشای پلاسمایی اسپرم و قطعه قطعه شدن DNA که تحرک و شکل اسپرم را تغییر می دهد. همچنین تحت تاثیر اکسیدان ها مکانیسم های درگیر در پیری سلول می تواند فعال گردد. بر اساس تئوری پیری وابسته به استرس اکسیداتیو، اکسیدان ها سطح مارکرهای پیری سلول های زاینده  را تغییر می دهند و می توانند عملکرد سیستم باروری مردان را تحت تاثیر قرار دهند.

 

از عوامل مهمی که می تواند در ناباروری زنان موثر باشد می توان به اختلالات هورمونی، اختلال در ساختار رحم و اختلال در تخمک گذاری اشاره کرد. تخمدان در زنان از ارکان اصلی سیستم تولیدمثل محسوب می شود که ساختار و عملکرد پیچیده ای دارد. تخمدان بعنوان یک غده درون ریز و برون ریز در تکامل تخمک نقش به سزایی دارد. این عمل نقش کلیدی در باروری زنان دارد. سلول های گرانولوزا از یک لایه نازک سلولی در اطراف تخمک در فولیکول اولیه ایجاد میشوند که نقش مرکزی در باروری زنان بازی می کنند.

 

بر اساس مطالعات صورت گرفته حضور عوامل اکسیدان می تواند متابولیسم تخمک را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین استرس اکسیداتیو نقش مهمی در مختل کردن متابولیسم سلول های گرانولوزا بعنوان سلول های حمایتگر تخمک دارد و سطح بالای اکسیدان ها عملکرد سلول گرانولوزا را دچار نقص کرده و تمایز و تخمک گذاری با نقص همراه خواهد بود که این مورد می تواند از عوامل ایجاد ناباروری در زنان باشد.

 

بیماری دیابت یک بیماری مزمن متابولیکی می باشد که به دلیل افزایش نرخ رو به رشد ابتلا به آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است و توجهات زیادی به مطالعه این بیماری و عوارض آن معطوف شده است. این بیماری می تواند یا به دلیل عدم ترشح انسولین (دیابت نوع 1) و یا به دلیل عدم پاسخگویی بافت به انسولین باشد (دیابت نوع 2). در هر صورت در این بیماری با افزایش غلطت بالای گلوکز روبرو هستیم. بر اساس گزارشات موجود، غلظت بالای گلوکز می تواند استرس اکسیداتیو ایجاد کند و بر عملکرد بافت های مختلف از جمله سیستم تولید مثل اثر بگذارد.

 

افزایش قند خون یا هایپرگلایسمی بدلیل نقش در تجمع گونه های فعال اکسیژن (ROS)، باعث فعال شدن مسیر پیری سلول و بدنبال آن مرگ سلول خواهد شد.

تولید بیش از اندازه ROS می تواند هم به سلول های گرانولوزا و هم به سلول های بافت بیضه آسیب برساند. این آسیب از طریق فعال کردن مسیرهای التهابی و مسیرهای مرگ سلولی صورت می گیرد. 

 

استفاده از ترکیبات طبیعی که از نظر بیولوژیکی فعال می باشند، می تواند عوارض ناشی از غلظت بالای گلوکز را بهبود بخشد. این ترکیبات طبیعی فعال، بر اساس مطالعات موجود، دارای خواص آنتی اکسیدانی، ضد التهاب و ضد آپوپتوز می باشند. بتائین یک ترکیب تری متیل گلیسین می باشد که در پستانداران در غشای داخلی میتوکندری بویژه در بافت های کبد و کلیه تولید می شود. مطالعات نشان داده است که بتائین، پپتیدی است که خاصیت ضد التهابی داشته و در کاهش استرس شبکه آندوپلاسمی موثر می باشد. همچنین نشان داده شده است که بتائین در کاهش استرس اکسیداتیو ناشی از غلظت بالای گلوکز در سلول های گرانولوزای جدا شده از موش ها نیز می تواند موثر باشد.

 

 

 

 

Neda Mohammadi, Mina Hemmati, Behrouz Motlagh, Arezou Biyabani

:Betaine postpones hyperglycemia‐related senescence in ovarian and testicular cellsInvolvement of RAGE and β‐galactosidase. Cell Biochem Funct. 2024;42:e3973