دانشنامه سلامت

 

 

 

• بر اساس مقالات علمی معتبر، سندرم بینایی رایانه (CVS) یا «خستگی چشم دیجیتال» مجموعه‌ای از مشکلات بینایی و چشمی ناشی از استفاده طولانی و مداوم از صفحه نمایش‌های دیجیتال است.

 

 اپیدمیولوژی و شیوع

 

این سندرم یک مشکل شایع سلامت عمومی است و مطالعات مختلف، شیوع آن را در میان کاربران رایانه بین ۲۵٪ تا بیش از ۹۰٪ گزارش کرده‌اند.

 

علائم و نشانه‌ها

 

علائم CVS به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند که معمولاً با افزایش مدت زمان استفاده از صفحه نمایش، تشدید می‌شوند:

علائم بینایی: تاری دید، دوبینی و مشکل در تمرکز مجدد.

علائم چشمی: خشکی چشم، قرمزی، سوزش، احساس سنگینی و خارش.

علائم اسکلتی-عضلانی: سردرد، درد در ناحیه گردن، شانه‌ها و کمر.

 

عوامل ایجادکننده و تشدیدکننده

 

علل بروز CVS چندعاملی هستند و هم به عوامل محیطی و هم به ویژگی‌های فردی بستگی دارند:

ویژگی‌های صفحه نمایش: روشنایی نامناسب، کنتراست کم، لرزش تصویر و وجود بازتاب نور (glare) روی صفحه. شرایط محیط کار: نورپردازی نامناسب (نور زیاد یا کم)، وضعیت نشستن غلط و فاصله نامناسب از صفحه (معمولاً کمتر از ۵۰ سانتی‌متر).

عوامل فردی: کاهش میزان پلک زدن در حین کار با رایانه که منجر به خشکی چشم می‌شود، و وجود عیوب انکساری اصلاح‌نشده مانند دوربینی، آستیگماتیسم یا پیرچشمی.

 

راهکارهای پیشگیری و درمان

 

درمان موفق معمولاً نیازمند رویکردی ترکیبی شامل اصلاح محیط کار، عادات فردی و مراقبت‌های بینایی است:

 

الف) اصلاح محیط و تجهیزات:

موقعیت صفحه نمایش: مرکز صفحه باید ۱۵ تا ۲۰ درجه پایین‌تر از سطح چشم و در فاصله ۵۰ تا ۷۰ سانتی‌متری (۲۰ تا ۲۸ اینچ) قرار گیرد.

کنترل نور و بازتاب: از پرده استفاده کرده و روشنایی لامپ‌های سقفی را کاهش دهید. استفاده از فیلتر ضدبازتاب (Anti-glare) برای صفحه نمایش توصیه می‌شود.

تنظیمات صفحه: روشنایی و کنتراست را با نور محیط هماهنگ کنید. از فونت‌های خوانا و اندازه مناسب استفاده کنید.

 

ب) عادات کاری صحیح (ارگونومی) :

قانون ۲۰-۲۰-۲۰: هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به جسمی در فاصله حدود ۶ متری (۲۰ فوت) نگاه کنید.

پلک زدن عمدی: برای جلوگیری از خشکی چشم، به طور آگاهانه پلک بزنید.

استراحت‌های کوتاه و مکرر: پس از هر ۲ ساعت کار مداوم، یک استراحت ۱۵ دقیقه‌ای به چشمان خود بدهید.

وضعیت بدنی مناسب: از صندلی با قابلیت تنظیم ارتفاع استفاده کنید. پاها باید صاف روی زمین باشد و مچ دستان در حین تایپ در وضعیت خنثی قرار گیرند

 

  منابع  

1. عظیمی خراسانی، عباس؛ شریفی، فاطمه؛ زندی، فاطمه. (۱۳۹۲). مروری بر سندرم بینایی رایانه. بینا .

2. American Optometric Association (AOA). Computer Vision Syndrome.  

3. هاشم‌پور، آناهیتا. (۱۳۹۹). آموزش مجازی در دوران قرنطینه و سندروم بینایی ناشی از رایانه در میان دانش‌آموزان و دانشجویان. فصلنامه علمی تخصصی طب کار.

4. هادی، اصغر؛ حقیقت‌نیا، حنانه؛ حسامی، آرینا؛ رسول‌زاده، یحیی. (۱۴۰۲). بررسی روایی و پایایی نسخه فارسی پرسشنامه سندروم بینایی کامپیوتر. بهداشت و ایمنی کار.  

5. غلامی، میلاد و همکاران. (۲۰۲۰). شیوع سندرم بینایی رایانه در میان کارکنان و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌های علوم پزشکی در محیط کاری. Function and Disability Journal.   

 .6 Pandey, S. K., et al.(2020)