ویتامین C و سرماخوردگی: معجزه یا بزرگ نمایی
ویتامین C و سرماخوردگی: معجزه یا بزرگ نمایی
سالهاست که بسیاری از افراد باور دارند که ویتامین C مانند یک سپر محافظ عمل کرده و از بروز سرماخوردگی جلوگیری میکند. این باور آنقدر گسترش یافته که بسیاری از افراد روزانه قرص جوشان ویتامین C مصرف میکنند تنها برای اینکه از بیماری جلوگیری کنند. اما آیا این موضوع واقعاً درست است؟ علم در این زمینه چه میگوید؟
منشاء یک باور عمومی
شهرت ویتامین C در مقابله با سرماخوردگی تا حد زیادی به تلاشهای لینوس پاولینگ در دهه ۱۹۷۰ بازمیگردد. او بر این باور بود که مصرف روزانه این ویتامین میتواند سیستم ایمنی بدن را به حدی تقویت کند که سرماخوردگی هرگز رخ ندهد یا بسیار خفیف باشد. این نظریه که بیشتر بر شهرت پاولینگ تکیه داشت تا شواهد علمی مستند، به سرعت به یک باور عمومی تبدیل شد.
یافتههای علمی امروزی
تحقیقات متعددی در دهههای اخیر انجام شدهاند که دیدگاه دقیقتری در این زمینه ارائه میدهند:
-
در جمعیت عمومی:
مرور بیش از ۶۰ مطالعه نشان داده است که مصرف روزانه ویتامین C تأثیر معناداری در کاهش احتمال ابتلا به سرماخوردگی ندارد. -
در افراد تحت استرس بدنی بالا (مانند ورزشکاران):
در این گروه، مصرف ویتامین C میتواند تا ۵۰٪ از شیوع سرماخوردگی بکاهد که این میزان کاهش قابل توجهی است. -
در طول بیماری:
اگر ویتامین C بهطور منظم و پیشگیرانه مصرف شده باشد، مدت زمان سرماخوردگی در بزرگسالان حدود ۸٪ و درکودکان تا ۱۴٪ کاهش مییابد.همچنین، تأثیر آن بر شدت علائم گزارش شده است که معمولاً خفیف است. -
پس از شروع علائم:
شواهد موجود در این زمینه ضعیفتر هستند، اما مصرف دوز بالای ویتامین C (برای مثال، ۸ گرم در روز) در ۲۴ ساعت اول بیماری ممکن است در کاهش مدت بیماری مؤثر باشد، اگرچه این اثر هنوز بهطور قطعی ثابت نشده است.
چه کسانی بیشتر از ویتامین C بهرهمند میشوند؟
افراد با شرایط خاص، مانند:
-
سالمندان
-
افراد با رژیم غذایی ناکافی
-
بیماران مزمن (مانند دیابتیها یا افرادی که مبتلا به بیماریهای قلبی هستند)
-
افرادی که تحت فشار فیزیکی یا روانی شدید قرار دارند
احتمالاً بیشتر از ویتامین C بهرهمند میشوند. زیرا در این افراد ذخایر آنتیاکسیدانی بدن کاهش یافته و ویتامین C میتواند نقش جبرانی ایفا کند.
نتیجهگیری نهایی
ویتامین C پادزهر سرماخوردگی نیست، اما در شرایط خاص و با دوز و زمان مصرف مناسب میتواند مفید باشد. در افراد سالم با رژیم غذایی متنوع، نیاز به مصرف مکمل وجود ندارد، اما در شرایط آسیبپذیرتر، ممکن است ویتامین C نقش پیشگیرانه یا کاهنده علائم را ایفا کند.
پیشنهادات برای عموم
بهجای تکیه بر قرصهای جوشان، توصیه میشود ویتامین C مورد نیاز بدن از طریق منابع طبیعی مانند مرکبات، فلفل دلمهای، کیوی و سبزیجات تازه تأمین شود. همچنین، اگر تصمیم به مصرف مکمل دارید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
Pauling L. Vitamin C and the common cold. CMAJ. 1971 Sep 4;105(5):448–450. Bucher A, White N. Vitamin C in the prevention and treatment of the common cold. Am J Lifestyle Med. 2016;10(3):181-183. doi:10.1177/1559827616629092
